Armenië (2026), klein land, grote geschiedenis
Vanuit het vliegtuig zie ik besneeuwde bergtoppen. Een prachtig welkom in Armenië, een klein land met slechts drie miljoen inwoners, maar met een enorme geschiedenis. De hoofdstad Jerevan werd al in 782 voor Christus gesticht, 29 jaar vóór Rome! Dat is meer dan 2800 jaar geleden. En in het jaar 301 werd Armenië het eerste land ter wereld dat het christendom als staatsgodsdienst aannam.
Mijn eerste indruk van Jerevan is verrassend modern en gezellig. Overal cafeetjes, terrasjes en restaurants. En wat is het eten hier waanzinnig lekker!
Wat ook meteen opvalt, is de taal. Na mijn reizen door Kazachstan en Oezbekistan, waar ik net een beetje aan het Russische alfabet begon te wennen, krijg ik hier weer een compleet nieuw alfabet voor mijn kiezen. Het Armeense schrift lijkt werkelijk nergens op. Ik kan er echt helemaal geen touw aan vastknopen. Zelfs straatnamen lezen is onmogelijk.
De roze stad
Jerevan wordt ook wel de roze stad genoemd, vanwege de roze en roodachtige vulkanische steen waarmee veel gebouwen zijn opgetrokken. Je ziet duidelijk de Sovjetinvloeden in de architectuur, maar als je goed kijkt, ontdek je ook kleine typisch Armeense ornamenten en details.
Ik doe graag een free walking tour als ik ergens nieuw aankom. Het is een fijne manier om een eerste indruk van een stad te krijgen en meteen iets te horen over de geschiedenis en het dagelijks leven, vanuit het perspectief van een local.
November blijkt daarvoor een bijzondere maand. Het toeristenseizoen is voorbij en ik ben de enige deelnemer. Een privéwandeling dus!
De stad bereidt zich al voor op de koude winter. De grote decoratieve fonteinen zijn uitgeschakeld. Gelukkig zijn er overal kleine drinkwaterfonteintjes waar je je fles kunt vullen. Het kraanwater is hier van goede kwaliteit en gewoon drinkbaar. Voor mij is dat echt een belangrijk criterium om ergens langer te verblijven. Ik heb een hekel aan voortdurend plastic flessen water moeten kopen.
Jerevan voelt bovendien veilig en ontspannen. De mensen zijn vriendelijk, en er hangt een gezellige sfeer.
Kerken, katten en een moskee
Het christendom speelt een grote rol in de Armeense identiteit. Tijdens de Sovjetperiode werden veel kerken gesloten, beschadigd of gesloopt. Toch is het geloof duidelijk aanwezig gebleven. Als ik een kerk binnenloop, word ik vriendelijk begroet door oude dametjes. Gewoon zomaar, omdat ik er ben.
Midden in de stad ontdek ik ook de Blue Mosque, de enige nog actieve moskee van Jerevan. Achter de muren ligt een prachtige, rustige tuin. Een onverwachte oase midden in de drukke stad.
Wat me ook opvalt, zijn de vele katten en honden op straat. Ze zien er goed verzorgd uit en zijn totaal niet bang voor mensen. De honden hebben vaak een gekleurd merkje in hun oor, waarmee wordt aangegeven dat ze geregistreerd zijn en volgens het lokale programma gevaccineerd en gesteriliseerd. Aan de kleur kun je zien of ze vriendelijk zijn.
Mijn gids vertelt me ook iets interessants over de positie van vrouwen in Armenië. Volgens haar was Armenië van oorsprong geen patriarchale samenleving. Duizenden jaren geleden mochten vrouwen al liedjes schrijven en gebeden uitspreken, en waren ze gelijkwaardig aan mannen. Dat vrouwen hier van oudsher een sterke positie hadden, blijkt ook uit oude wetten die hun bijvoorbeeld rechten gaven op eigendom en echtscheiding. Volgens mijn gids is die gelijkwaardigheid door religieuze en culturele invloeden, waaronder de islam, in de loop der eeuwen afgenomen. Maar ze benadrukt dat Armeense vrouwen van origine sterke, zelfstandige vrouwen zijn die volwaardig deelnemen aan de samenleving.
Charles Aznavour en de Armeense geschiedenis
Omdat Charles Aznavour van Armeense afkomst is, besluit ik de film Monsieur Aznavour te kijken. Hij werd in Parijs geboren als zoon van Armeense vluchtelingen. Zijn familiegeschiedenis is nauw verbonden met de Armeense genocide van 1915, waarbij naar schatting meer dan een miljoen Armeniërs omkwamen in het Ottomaanse Rijk.
Ik had gehoopt via de film ook meer van Armenië zelf te zien. Helaas speelt het verhaal zich vooral in Frankrijk af en wordt de geschiedenis van vervolging, onderdrukking en vluchtelingen slechts aangestipt.
Wat de film wel prachtig laat zien, is de warmte, creativiteit en veerkracht van de Armeense gemeenschap. Mensen die ondanks moeilijke omstandigheden optimistisch blijven, elkaar helpen en iets moois van het leven proberen te maken.
Diezelfde warmte ervaar ik overal in Jerevan.
Kond, mijn hoogtepunt van Jerevan
Mijn favoriete plek is uiteindelijk Kond, een van de oudste wijken van Jerevan. Zodra ik de smalle straatjes inloop, lijkt het alsof ik in een heel ander land terechtkom.
Hier geen moderne gebouwen en hippe terrassen, maar kronkelige steegjes, oude huizen, binnenplaatsjes en een bijna dorpsachtige sfeer. Het leven speelt zich af op straat en in de kleine familiebedrijfjes.
Ik ontdek bijzondere plekjes zoals Kond Coffee House en Hyusyan’s House XVII Museum, waar je in een eeuwenoud huis iets kunt meekrijgen van het traditionele Armeense leven.
Er is alleen één probleem. Ik heb geen contant geld bij me en in deze kleine zaakjes kun je vaak niet met een creditcard of Apple Pay betalen.
Bij het ene familiecafé krijg ik toch thee aangeboden. Gewoon, zonder dat ik ervoor kan betalen.
Bij een ander restaurant wil ik graag lunchen, maar ook daar accepteren ze alleen contant geld. Ik leg uit dat ik geen cash heb en stel voor om eerst naar een geldautomaat te lopen.
Hun reactie verbaast me. Ik mag gewoon eerst gaan zitten, rustig eten en daarna naar een ATM lopen om geld te halen. Ze vertrouwen erop dat ik terugkom.
Ik geniet van een heerlijke traditionele Armeense lunch met dolma, kleine met vlees en rijst gevulde wijnbladeren, yoghurtsaus en lavash, het flinterdunne Armeense brood. Daarbij drink ik versgeperst granaatappelsap.
Daarna loop ik naar de geldautomaat en kom natuurlijk terug om te betalen.
Het zijn dit soort ervaringen die een land voor mij bijzonder maken. De mooie gebouwen, de geschiedenis en het lekkere eten zijn allemaal interessant, maar wat me het meest bijblijft, zijn de mensen.
Armenië heeft een bewogen geschiedenis, maar de gastvrijheid en het vertrouwen dat ik hier ervaar, zijn hartverwarmend.