De kracht van storytelling: onze meest menselijke vaardigheid in het AI-tijdperk

Waarom verhalen bepalen hoe we denken, leren, communiceren en verbinding maken, en waarom ze juist nu belangrijker worden.

Verhalen zijn zo oud als de mensheid. Lang voordat er boeken, scholen, PowerPointpresentaties of internet bestonden, gebruikten mensen verhalen om kennis, ervaringen, waarden en waarschuwingen door te geven. Van generatie op generatie, van mens tot mens.

En dat doen we nog steeds. We lezen boeken, kijken films, luisteren naar podcasts, volgen het nieuws en vertellen elkaar wat we hebben meegemaakt. Zelfs onze identiteit bestaat voor een groot deel uit verhalen. Over wie we zijn, waar we vandaan komen, wat ons is overkomen en wat we belangrijk vinden.

Storytelling is dus veel meer dan een leuke anekdote vertellen. Verhalen helpen ons de wereld, onszelf en elkaar te begrijpen. Ze maken informatie begrijpelijker, makkelijker te onthouden en vaak ook voelbaar. Ze kunnen ons vermaken, ontroeren, inspireren, iets leren of overtuigen.

En juist nu, in het tijdperk van AI, wordt die vaardigheid volgens mij steeds belangrijker.

Als AI alles weet, wat is dan onze toegevoegde waarde?

We leven in een tijd waarin kennis steeds minder schaars is. AI kan binnen enkele seconden informatie verzamelen, analyseren, structureren en presenteren. Wat vroeger veel tijd en expertise vereiste, is nu voor een groot deel voor iedereen toegankelijk.

Dat verandert de waarde van kennis. En het roept een interessante vraag op voor ondernemers, professionals en organisaties: als iedereen toegang heeft tot dezelfde informatie en technologie, wat maakt ons dan nog onderscheidend?

Ik denk dat een belangrijk deel van het antwoord in onze verhalen zit.

AI kan een verhaal schrijven, verbeteren of structureren. Maar onze persoonlijke ervaringen, ontmoetingen, observaties, keuzes en perspectieven komen uit een geleefd leven. Niemand heeft precies hetzelfde meegemaakt of kijkt op precies dezelfde manier naar de wereld.

Jouw boek over reizen, ondernemerschap of gezondheid wordt daardoor een heel ander boek dan dat van iemand anders. De onderliggende kennis en principes kunnen precies hetzelfde zijn, maar jouw persoonlijke ervaringen, verhalen, perspectief en manier van vertellen maken het uniek.

Wat je weet, is steeds makkelijker te kopiëren. Hoe jij de wereld ervaart en betekenis geeft aan wat je meemaakt, is uniek.

Iedereen heeft verhalen, maar niet iedereen herkent ze

In mijn workshops over boeken schrijven en social media merk ik dat mensen vaak zoeken naar iets groots of spectaculairs om over te vertellen. Terwijl er in de kleinste dagelijkse gebeurtenissen al verhalen verborgen zitten.

Soms pak ik dan gewoon een theezakje en geef ik de opdracht: ‘Schrijf eens op wat dit theezakje voor jou kan betekenen.’ Eerst kijken mensen me wat verbaasd aan. Maar al snel ontstaan er verhalen waarin dat simpele theezakje ineens wordt gekoppeld aan ondernemerschap, coaching of persoonlijke ontwikkeling. Iedereen ziet er weer iets anders in.

Dat is precies wat ik wil laten zien. Verhalen zijn overal. Je hoeft niet te wachten tot er iets bijzonders gebeurt. Het herkennen van verhalen is een vaardigheid die je kunt ontwikkelen. Een spier die je kunt trainen. Hoe vaker je oefent, hoe makkelijker je de verhalen in alledaagse dingen gaat zien.

De vier stappen van krachtige storytelling

Voor mij bestaat storytelling uit vier onderdelen die elkaar versterken.

1. Een verhaal hebben. Iedereen heeft ervaringen, herinneringen, ontmoetingen, successen, mislukkingen en observaties. Je leven zit vol verhalen, ook als je zelf denkt dat je niets bijzonders meemaakt.

2. Het verhaal herkennen. Wat maakt een gebeurtenis interessant? Waar zit de verrassing, het conflict, het inzicht of de herkenning? Welk detail maakt een ogenschijnlijk gewone ervaring bijzonder?

3. Het verhaal kunnen vertellen. Een ervaring is nog geen goed verteld verhaal. Waar begin je? Welke details zijn belangrijk? Wat laat je weg? Hoe neem je iemand mee, bouw je spanning op en zorg je dat het verhaal blijft hangen?

4. Het verhaal verbinden aan een grotere boodschap. Hier ontstaat de echte kracht. Je gebruikt een persoonlijk verhaal om iets duidelijk te maken, iemand iets te leren, een idee over te brengen, vertrouwen op te bouwen, een product te verkopen, mensen te overtuigen of iemand in beweging te brengen.

Van een persoonlijk verhaal naar een grotere boodschap

Toen ik uit Nederland werd uitgeschreven omdat ik te veel reisde, was dat op zichzelf al een bijzonder verhaal. Ineens paste ik niet meer in het systeem, met allerlei onverwachte problemen en bureaucratische obstakels als gevolg. Ik schreef er een boek over, Handboek voor wereldburgers, en vertelde het verhaal ook tijdens lezingen.

Maar het ging me nooit alleen om die bijzondere situatie. Ik gebruikte mijn ervaringen om iets veel groters duidelijk te maken: wat gebeurt er als je niet in bestaande systemen past? Hoe ga je om met regels die niet op jouw situatie zijn berekend? En vooral, hoe kun je met een positieve mindset, flexibiliteit en een andere manier van denken van een probleem juist een voordeel maken?

Het persoonlijke verhaal maakte die abstracte boodschap concreet, herkenbaar en soms ook grappig. Mensen hoefden zelf niet uit Nederland te zijn uitgeschreven om er iets uit te halen. Iedereen kent wel situaties waarin regels, verwachtingen of omstandigheden in de weg zitten.

Dat is voor mij de kracht van storytelling: je vertelt iets wat jou is overkomen, maar de waarde zit in wat een ander erin kan herkennen en ervan kan leren.

Hetzelfde verhaal, een andere betekenis

Na een lezing komen er vaak mensen naar me toe om te vertellen wat hen het meest heeft geraakt. Het grappige is dat iedereen iets anders noemt. De één heeft vooral iets onthouden over ondernemerschap, de ander over vrijheid, keuzes maken of omgaan met tegenslagen. Ze hebben allemaal dezelfde lezing gehoord, maar kennelijk voor een deel een ander verhaal meegenomen.

Soms zegt iemand zelfs enthousiast: ‘Wat je zei over dat onderwerp, dat heeft me echt de ogen geopend!’ En dan blijkt dat diegene iets heel anders heeft begrepen dan wat ik eigenlijk bedoelde. Vroeger wilde ik dat nog weleens rechtzetten. Maar op een gegeven moment dacht ik: als dit voor die persoon een belangrijk inzicht is, waarom zou ik dat dan corrigeren? Kennelijk was dat precies wat diegene op dat moment nodig had.

Dat is wat storytelling zo interessant maakt. Iedereen luistert vanuit zijn eigen ervaringen, overtuigingen en situatie. Als verteller bepaal je welk verhaal je vertelt, maar niet welke betekenis de luisteraar eraan geeft.

Storytelling zit overal

We denken bij storytelling vaak aan boeken, films of sprekers op een podium. Maar verhalen spelen een veel grotere rol in ons dagelijks leven.

In ondernemerschap helpen verhalen om te laten zien wie je bent, waar je voor staat en waarom mensen voor jou zouden kiezen. Producten en diensten zijn vaak te kopiëren, jouw persoonlijke verhaal veel minder.

In leiderschap helpen verhalen mensen begrijpen waar een organisatie naartoe wil en waarom. Een strategie vertelt wat er moet gebeuren, een verhaal kan ervoor zorgen dat mensen zich ermee verbinden.

In onderwijs en kennisoverdracht maken verhalen abstracte informatie begrijpelijk, herkenbaar en makkelijker te onthouden.

In journalistiek en media geven verhalen context en menselijke betekenis aan feiten. In politiek beïnvloeden ze hoe mensen naar de samenleving kijken en welke toekomst ze voor zich zien.

Bij personal branding bepalen verhalen hoe anderen je zien en onthouden. Je persoonlijke merk is uiteindelijk veel meer dan een logo, website of LinkedIn-profiel. Het is wat mensen over jou vertellen wanneer je er niet bij bent.

En misschien wel het belangrijkste: verhalen spelen een enorme rol in onze persoonlijke ontwikkeling en relaties. We geven betekenis aan ons leven door de verhalen die we onszelf vertellen. Over wat we kunnen, wat we niet kunnen, wat ons is overkomen en wie we denken te zijn.

Soms helpt zo’n verhaal ons vooruit. Soms houdt het ons juist tegen. Een ander perspectief kan dan je levensverhaal veranderen.

Storytelling als rode draad in mijn eigen werk

Toen ik onlangs terugkeek op alles wat ik de afgelopen decennia heb gedaan, ontdekte ik iets interessants. Op het eerste gezicht lijken mijn activiteiten nogal uiteenlopend. Spreken, boeken schrijven, ghostwriting, schrijfcoaching, businesscoaching, media, AI-workshops, reizen en retreats.

Maar eigenlijk draait vrijwel alles om hetzelfde: verhalen.

Als spreker gebruik ik persoonlijke verhalen om ideeën begrijpelijk en voelbaar te maken en mijn publiek anders naar situaties te laten kijken.

Als schrijfcoach help ik mensen ontdekken welk verhaal ze werkelijk willen vertellen, welke ervaringen relevant zijn en hoe ze hun kennis en inzichten kunnen overbrengen. Mijn Reverse Writing methode begint daarom bij de boodschap en de lezer, en pas daarna bij het schrijven zelf.

Als ghostwriter vertaal ik iemands kennis, ervaringen en persoonlijkheid naar een boek dat klinkt alsof die persoon het zelf vertelt.

In businesscoaching en personal branding help ik ondernemers hun eigen verhaal en onderscheidende waarde ontdekken en die vertalen naar een boodschap die hun doelgroep aanspreekt.

Bij media en free publicity draait het om herkennen wat nieuwswaardig is en hoe je een verhaal vertelt dat anderen willen oppakken en doorvertellen.

Zelfs mijn AI-workshops gaan verder dan technologie. Ik laat mensen zien hoe ze AI kunnen gebruiken om hun eigen ideeën, verhalen en expertise beter tot hun recht te laten komen.

En mijn reizen en retreats? Die leveren voortdurend nieuwe verhalen, ervaringen en perspectieven op. Soms ontdek je pas later wat een bepaalde ontmoeting of gebeurtenis je eigenlijk heeft geleerd.

Zelfs mijn bijnaam, The No Excuses Lady, is in wezen een verhaal. Een manier om naar obstakels en mogelijkheden te kijken. En mijn huidige interesse in vertrouwen, loslaten en meer ervaren kan gewoon het volgende hoofdstuk zijn.

UNSCRIPTED: storytelling terug naar de essentie

Mijn nieuwe theatershow UNSCRIPTED is misschien wel de meest pure vorm van alles wat ik hierboven beschrijf.

Geen script, geen slides, geen decor. Alleen een publiek, vragen en verhalen. Jij vraagt. Ik vertel.

Ik weet vooraf niet welke verhalen ik zal vertellen. Het publiek bepaalt de richting en ik zoek ter plekke naar de ervaring, de betekenis en de verbinding met een groter thema.

Het is een experiment in spontaniteit, vertrouwen en storytelling. En tegelijkertijd hoop ik dat mensen tijdens de voorstelling iets ontdekken over hun eigen leven: dat ze veel meer verhalen hebben dan ze denken.

Want storytelling begint met anders kijken naar wat je al hebt meegemaakt.

De toekomst van storytelling

AI gaat ongetwijfeld een steeds grotere rol spelen bij het maken en verspreiden van verhalen. Het kan ons helpen ideeën te ontwikkelen, patronen te herkennen, teksten te verbeteren en verhalen toegankelijk te maken voor een groter publiek.

Dat biedt enorme mogelijkheden. Ik gebruik AI zelf ook volop.

Maar naarmate technologie meer voor ons kan doen, wordt het volgens mij belangrijker om te weten wat we zelf willen zeggen. Wat we hebben ervaren. Wat we belangrijk vinden. Welke betekenis we ergens aan geven en wat we met anderen willen delen.

Storytelling gaat uiteindelijk over veel meer dan communicatie. Het is hoe we betekenis geven aan onszelf, elkaar en de wereld.

En misschien is dat wel een van onze belangrijkste menselijke vaardigheden in het AI-tijdperk.

Iedereen heeft verhalen. De kunst is ze te herkennen, goed te vertellen en te verbinden aan een boodschap die ertoe doet.